Homeopathie en wetenschap

Van de complementaire geneeswijzen staat homeopathie op tweede plaats, wat betreft de hoeveelheid gepubliceerd wetenschappelijk onderzoek. Er zijn veel observationele klinische studies gedaan en tevens zo ongeveer 300 gerandomiseerde en gecontroleerde klinische studies. Van de 300 studies zijn er 130 studies gepubliceerd in peer-reviewed wetenschappelijke tijdschriften. Veel van deze studies hebben samenvattingen die zijn te lezen op Medline, een database waar wetenschappelijke gegevens zijn te vinden. Aan te bevelen is ook de database van de Hom-inform van de British Homeopathic Library, waar een grote verzameling van artikelen over homeopathie en boeken te vinden is.

Een bijzonder Zwitsers rapport over de homeopathie bevat de meest omvattende evaluatie, die ooit door een regering is uitgebracht. Gregory Dana Ullman is een Amerikaanse schrijver, uitgever en journalist en vooraanstaand op het gebied van homeopathie. Hij zegt dat dit (door de Zwitserse regering uitgebrachte) evaluatierapport het meest objectieve en omvattende is. In het rapport is de stelling opgenomen dat homeopathie vanuit onderzoek zowel effectief als kosteneffectief is en de regering doet de aanbeveling om homeopathie een vaste plaats te geven in het nationale gezondheidsprogramma. Zwitserland heeft een lange traditie op het gebied van alternatieve geneeswijzen. Zo’n 85% van de bevolking wil dat de alternatieve geneeswijzen worden opgenomen in het nationale gezondheidsprogramma. Hieronder de nodige info en links.

Opmerkelijk Zwitsers rapport over homeopathie

`De meest omvattende evaluatie die ooit door een regering is uitgebracht’, noemt Dana Ullman het rapport van de Zwitserse overheid over Homeopathie. Het rapport stelt, dat Homeopathie zowel effectief als kosteneffectief is en het beveelt de regering aan om Homeopathie een vaste plaats te geven in het nationale gezondheidsprogramma.

“De meest omvattende evaluatie die ooit door een regering is uitgebracht” ( Gregory Dana Ullman)

Zwitserland en de Zwitsers hebben een traditie op het gebied van alternatieve geneeswijzen. Het land kent een groot aantal alternatieve artsen en meer dan 50% van de bevolking maakt daar wel eens gebruik van. Ook ongeveer 50% van de artsen is van mening dat alternatieve geneeswijzen werken. Verder wil 85% van de bevolking alternatieve   geneeswijzen in het nationale gezondheidsprogramma. Het land is trouwens vestigingsplaats van de twee grootste farmaciebedrijven ter wereld. Dat maakt dit rapport des te opmerkelijker.

In 1998 trof de overheid een voorlopige voorziening voor opname van vijf alternatieve geneeswijzen in het basispakket voor de volksverzekering. Naast Homeopathie zijn dat traditionele Chinese geneeskunst, Kruidengeneeskunde, Antroposofie en Neuraal therapie.   Tegelijkertijd werd opdracht gegeven de effectiviteit en de kosteneffectiviteit van deze vijf geneeswijzen te onderzoeken. Al in 2005 werd de voorlopige voorziening verlengd, na positieve uitkomsten van het onderzoek, dat toen nog liep. Daardoor worden homeopathische behandelingen in Zwitserland gewoon vergoed.

Er is nog nooit zo’n uitgebreid en veelomvattend rapport over Homeopathie uitgebracht door welke regering dan ook. Voor het rapport zijn niet alleen vele dubbelblinde, gerandomiseerde onderzoeken over homeopathische behandelingen bestudeerd, maar ook bevindingen in de praktijk (‘empirisch onderzoek’), de kostenkant en de veiligheid. Van de betrokken onderzoeken zijn bovendien zowel de uitkomsten als de onderzoeksopzet beoordeeld; in hoeverre ze voldoen aan de eisen van degelijk onderzoek en of ze de homeopathische werkwijze recht deed. Dat laatste is van belang omdat de holistische zienswijze van Homeopathie, waarbij patiënten in plaats van ziektes worden behandeld, moeilijk in een conventionele onderzoeksvorm is te vatten.

Met name in de behandeling van luchtweginfecties en -allergieën blijkt Homeopathie zeer effectief, zoals door een twintigtal onderzoeksresultaten wordt bevestigd. Volgens zes van zeven onderzoeken is homeopathie effectiever dan conventionele therapie (één onderzoek vond gelijke uitkomsten). En dat allemaal zonder de bijwerkingen van de conventionele middelen.

Opmerkelijk is ook de mening van de onderzoekers over het rapport van Shang  uit 2005, dat geregeld wordt aangehaald door tegenstanders van de Homeopathie. Volgens de Zwitserse onderzoekers heeft Shang een groot aantal uitstekende onderzoeken naar homeopathische werkzaamheid buiten beschouwing gelaten, zogenaamd omdat ze niet zouden passen binnen de onderzoekscriteria. Die criteria waren zodanig geformuleerd dat ze de hypothese, dat homeopathische middelen niet werkzaam zijn, zouden ondersteunen. Het wel meenemen van die onderzoeken zou een heel andere uitkomst hebben laten zien. In feite wordt daarmee de werkwijze van Shang aan de kaak gesteld.

Tenslotte doet het rapport een uitspraak over de ‘gouden standaard’ in de wetenschapswereld, de dubbelblinde gerandomiseerde onderzoeksopstellingen. Het is de vraag of die in het medische onderzoeksveld wel zo bruikbaar is. Als dat de standaard voor de effectiviteit van geneesmiddelen zou zijn, dan voldoen maar heel weinig onderzoeken daaraan. Bijvoorbeeld van veel chirurgische ingrepen is op die manier nooit de effectiviteit bewezen.

Dit artikel is een vrije vertaling van de blog van Dana Ullman, een gerenommeerd homeopaat uit de Verenigde Staten, die regelmatig schrijft in de Huffington Post. Het (Engelstalige) artikel is te vinden op deze link: http://www.huffingtonpost.com/dana-ullman/homeopathic-medicine-_b_1258607.html?ref=he . Daar staan ook verwijzingen naar het rapport, dat pas nu in de Engelse taal beschikbaar is gekomen. Het is te verkrijgen via de website van de uitgeverij, Springer Verlag.

Het artikel en het rapport zijn uiteraard met grote blijdschap ontvangen in de wereld van de homeopaten. Het is voor de meesten toch een rare gewaarwording, dat ze in hun dagelijkse praktijk zoveel mensen gezonder zien worden, maar zich tegelijk steeds moeten verantwoorden tegenover sceptici, die met dure rapporten in de hand blijven volhouden dat hun werk niets voor zou stellen. Dit gedegen rapport van de Zwitserse overheid is een flinke opsteker.

http://www.homeopathienetwerk.nl

Homeopathie in neutraal Zwitserland

Al is het de vestigingsplaats van twee farmaceutische giganten, toch neemt Zwitserland een krachtig standpunt in ten voordele van de homeopathie. De regering vergoedt dit nu via de nationale gezondheidszorgverzekering.

In Zwitserland is de grondigste evaluatie van homeopathie uitgevoerd die ooit door een regeringsinstantie werd gedaan. Daaruit kwam naar voren dat homeopathie echt werkt. En bovendien veel kosteneffectiever is dan de reguliere geneeskunde. Het werkt zelfs zo goed, dat patiënten het vergoed krijgen via de nationale zorgverzekering.

In afwijking van het neutrale standpunt dat Zwitserland doorgaans inneemt in internationale kwesties, spreekt de overheid aldaar zich wél uit over homeopathie. Vijf veelvoorkomende behandelingen worden daar sinds een aantal jaar vergoed. De aanleiding was een gedetailleerd onderzoek naar homeopathie en andere alternatieve therapieën, omdat die op grote schaal worden gebruikt door artsen en patiënten. Het viel op dat bijna twee derde van alle artsen in Zwitserland waarde hecht aan alternatieve geneeskunde, 40 procent maakt er gebruik van en landelijk wil 85 procent dat deze therapieën worden opgenomen in het nationale zorgvergoedingensysteem. Het onderzoek sluit aan bij het voornemen van de Zwitserse regering uit 1998 om de zorgverzekering uit te breiden met een aantal alternatieve behandelingen, zoals homeopathie, traditionele Chinese geneeskunde, kruiden- en antroposofische geneeskunde. Dit was echter een voorlopige regeling, die afhing van de uitslag van een uitgebreid onderzoek van de overheid naar verschillende therapieën.

Het bewijs

De onderzoekstaak viel toe aan het Swiss Network for Health Technology Assessment (NHTA), een instantie die door de overheid in 1999 in het leven was geroepen om te bepalen waar het geld voor de gezondheidszorg het best aan kon worden uitgegeven. Dit leverde een lijvig rapport op, getiteld Homeopathy in Healthcare: Effectiveness, Appropriateness, Safety, Costs, onder redactie van Gudrun Bornhöft en Peter F. Matthiesen, verbonden aan de Duitse universiteit van Witten/Herdecke en de Pan-Medion Foundation in Zürich. Zij namen alle bewijs uitgebreid onder de loep: van de grote preklinische studies (menselijke cellijnen, plant- en dieronderzoek en biochemische bevindingen) en de gerandomiseerde dubbelblinde placebogecontroleerde onderzoeken bij mensen – de gouden onderzoeksstandaard – tot de systematische overzichtsstudies, de meta-analyses en de epidemiologische studies.

De methodologie van het rapport was eerder gebruikt door het Britse National Institute for Health Research, als methode om vast te stellen wat de werkzaamheid, veiligheid en kosteneffectiviteit was van de behandelingen die onder de National Health Service vielen, en wordt op grote schaal gebruikt door een groot aantal andere internationale instanties.

De Zwitserse wetenschappers hielden twee belangrijke maatstaven aan bij de beoordeling van de onderzoekskwaliteit: interne validiteit (de kwaliteit van onderzoeksopzet en -uitvoering) en externe validiteit (hoe nauwkeurig de studies het gebruik van homeopathie in het dagelijks leven weerspiegelen).

Het beoordelen van de externe validiteit is doorslaggevend, omdat onderzoek naar homeopathie vaak gedaan wordt door dokters en wetenschappers met weinig begrip van de manier van gebruik en welke behandelingen het best werken bij welke patiënten. Veel prominente studies die therapieën als homeopathie lijken te ontmaskeren zijn daarom gedoemd te mislukken. Dikwijls gebruiken ze de verkeerde remedie of op een verkeerde manier. Sommige homeopathische studies probeerden een standaardremedie voor iedereen met een bepaalde kwaal te gebruiken, terwijl algemeen bekend is dat veel aandoeningen een individuele remedie vereisen.

Na evaluatie van alle beschikbare gegevens kwam het Zwitserse team tot de conclusie dat kwalitatief hoogwaardige toetsen van preklinisch fundamenteel onderzoek uitwezen dat homeopathische middelen van hoge potentie ‘regulerende en specifieke veranderingen in cellen of levende organismen’ konden veroorzaken. Over de systematische overzichtsstudies van menselijk onderzoek wordt in het rapport opgemerkt dat twintig van de 22 ‘ten minste een aanwijzing bevatten ten voordele van homeopathische therapie’ en vijf ‘duidelijk bewijs voor de effectiviteit van homeopathische therapie’ lieten zien.

In het bijzonder kwam uit het rapport sterk bewijs naar voren voor het nut van homeopathie bij klachten van de bovenste luchtwegen of allergische reacties. Uit zes van de zeven onderzoeken die een algemeen positief beeld gaven van homeopathie bleek dat dit minstens even effectief was als een reguliere behandeling. Acht van de zestien placebogecontroleerde studies gaven significante resultaten te zien. Misschien het meest significant was, volgens het rapport, dat ‘de effecten van homeopathie worden ondersteund door klinisch bewijs’ en ‘veilig zijn te noemen’. Mits goed toegepast ‘heeft klassieke homeopathie weinig bijwerkingen en het gebruik van hoge potenties is niet giftig’ 1. Bornhöft en Matthiessen concludeerden dat er ‘voldoende bewijs is voor de klinische werking en de veiligheid van homeopathie’ en noemden dit ‘veel zuiniger in vergelijking tot reguliere behandelingen’.

Kosteneffectiviteit

De Zwitserse regering onderzocht ook of homeopathie geld kostte of juist bespaarde. Daartoe onderzocht men alle gegevens van Zwitserse zorgverzekeraars, waaronder alle kosten voor consultatie, medicijnen, fysiotherapie, en laboratoriumanalyses.

Het bleek dat dokters die gespecialiseerd zijn in homeopathie ten minste 15 procent goedkoper waren dan reguliere artsen, ook al hadden degenen die homeopathie kregen doorgaans meer chronische of ernstiger gezondheidsklachten – wat juist tot hogere rekeningen had kunnen leiden. Ook bij vergelijking tussen behandelingen voor specifieke ziekten bleek homeopathie goedkoper. Bij kinderen met infecties van de bovenste luchtwegen, bijvoorbeeld, kwam de ziekte minder vaak terug en zij kregen minder antibiotica dan zij die reguliere medicijnen kregen. Homeopathie leidde tot minder afhankelijkheid van medicijnen. Van meer dan vijfhonderd reumapatiënten bleek een derde te kunnen stoppen met hun medicatie en nog eens een derde had op den duur minder nodig. Homeopathische vruchtbaarheidsbehandeling bij vrouwen bleek bij vergelijking met de standaardbehandeling de grootste besparing op te leveren.

Hetzelfde gold als naar de ziekenhuisrekeningen werd gekeken. Vrouwelijke patiënten die door homeopathische artsen werden behandeld, hadden een zes maal kleinere kans om in het ziekenhuis te belanden dan patiënten van reguliere artsen. Er waren ook veel indirecte kostenbesparingen, zoals minder werkverzuimdagen.

Ook rapporteerden patiënten bij homeopathie minder bijwerkingen en een betere arts-patiëntrelatie. Bij vergelijking van de tevredenheid van meer dan drieduizend patiënten waren significant meer (53 procent) homeopathische patiënten ‘geheel tevreden’, ten opzichte van 43 procent van degenen die een reguliere behandelingen hadden gekregen 2.

Alternatief als de standaard

De Zwitsers zijn toonaangevend op het gebied van integratie van alternatieve therapieën in de gezondheidszorg. Na een nationaal referendum in 2009, toen een tweederde meerderheid stemde vóór opname van complementaire en alternatieve geneeskunde in het gezondheidszorgsysteem, stemde het Zwitserse ministerie van gezondheidszorg in met een vergoeding voor vijf van de populairste alternatieve therapieën: homeopathie, kruidengeneeskunde, traditionele Chinese geneeskunde, antroposofische geneeskunde en neurale therapie (die gebaseerd is op de gedachte dat trauma het elektrochemisch functioneren van weefsel verstoort).

Vooral valt op dat door dit rapport homeopathie nu niet alleen is vastgelegd in de Zwitserse wet en met publiek geld wordt betaald, maar dat dit gebeurt in een land waar twee van de grootste farmaceutische bedrijven ter wereld gevestigd zijn.

Het gebeurt ook in een tijd dat de EU (waarvan Zwitserland deel uitmaakt) – aangespoord door de farmaceutische industrie – bezig is voedingssupplementen en veel alternatieve therapieën te verbieden of drastisch aan banden te leggen, ondanks een lange historie van succes. De Zwitsers geven een krachtige boodschap af aan de farmareuzen – die constant proberen de alternatieve geneeskunde in diskrediet te brengen – namelijk dat deze bij lange na nog niet overleden is.

Lynne McTaggart

Het rapport van de Zwitserse overheid was vooral vernietigend over de meta-analyse uit 2005 die was gepubliceerd in het medische vakblad The Lancet en door sceptici overal ter wereld werd aangehaald als ‘het einde van de homeopathie’. In die overzichtsstudie evalueerde het wetenschappelijk team van onderzoeksleider Shang honderdtien klinische onderzoeken naar homeopathie en vergeleek die met eenzelfde aantal onderzoeken naar reguliere behandeling, met als doel de 22 homeopathische studies van hoge kwaliteit te vergelijken met negen studies van reguliere behandelingen. Maar het team stelde een reeks criteria vast waardoor het merendeel van de beste homeopathische onderzoeken buiten beschouwing moest worden gelaten, waardoor hun conclusie dat homeopathie niet werkt werd ondersteund. Zoals de Zwitserse auteurs opmerkten, negeerden Shang en zijn team de basisrichtlijnen voor de kwaliteit van verslaglegging van meta-analyses1. Het Zwitserse rapport haalde ook de inzichten aan van de Canadese dr. David Sackett, die wordt beschouwd als een van de toonaangevende experts op het gebied van evidence-based medicine, die stelt dat de gouden onderzoeksstandaard – de gerandomiseerde, placebo-gecontroleerde studie – niet het enige middel kan zijn om de veiligheid en effectiviteit van een behandeling vast te stellen. Voor de chirurgie is hij bijvoorbeeld niet bruikbaar.

Bron: Medisch Dossier (mei 2013)

 

Rocky Stepping Stones Across a Beautiful Rural River.